Przejdź do wersji zoptymalizowanej dla osób niewidzących i słabowidzących
Przejdź do wyszukiwarki
Przejdź do menu górnego
Przejdź do treści głównej
Przejdź do menu prawego
Przejdź do mapy serwisu
Przejdź do stopki
<span>Wieża widokowa w Łobżenicy</span> <span>Gródek Krajeński</span> <span>Kolejka wąskotorowa – wjazd ciuchci do Łobżenicy</span> <span>Nabrzeże Łobżonki</span> <span>Meandry Łobżonki</span> <span>Dolina rzeki Kocuń</span> <span>Dożynki gminne w Dziegciarni</span> <span>Dolina rzeki Łobżonki</span> <span>Mostek nad Łobżonką</span> <span>Zima na Łobżonce</span> <span>Dziunin – makowe pola</span>
Zamknij pasek info24
Info24
Wydrukuj stronę Poleć znajomemu
x

Zapraszam do obejrzenia strony Miejscowości - Opis gminy - Prezentacja gminy - Dla turysty - Urząd Gminy Łobżenica.

 

Pobierz PDF

Miejscowości

 
Miejscowości

Gmina Łobżenica ma charakter miejsko-wiejski. Centrum administracyjno – kulturalnym gminy jest miasto Łobżenica. 31 miejscowości tworzące 22 sołectwa.

L.p.Wyszczególnienie
(miasto / sołectwa)

Miejscowość

Liczba mieszkańców

1.

Miasto Łobżenica

Łobżenica

3 224

2.

Chlebno

Chlebno

242

3.

Dębno

Dębno, Dziunin, Nowina

895

4.

Dzieciarnia

Dzieciarnia, Puszczka

184

5.

Dźwierszno Małe

Dźwierszno Małe

247

6.

Dźwierszno Wielkie

Dźwierszno Wielkie

243

7.

Fanianowo

Fanianowo

150

8.

Ferdynandowo

Ferdynandowo, Józefinowo

134

9.

Izdebki

Izdebki

196

10.

Kościerzyn Mały

Kościerzyn Mały

307

11.

Kruszki

Kruszki

288

12.

Kunowo

Kunowo

218

13.

Liszkowo

Liszkowo

581

14.

Luchowo

Luchowo

679

15.

Piesno

Piesno

222

16.

Rataje

Rataje

373

17.

Szczerbin

Szczerbin

305

18.

Topola

Topola

171

19.

Trzeboń

Trzeboń

212

20.

Walentynowo

Walentynowo

187

21.

Wiktorówko

Wiktorówko

482

22.

Witrogoszcz

Witrogoszcz, Witrogoszcz Osada, Łobżonka

564

23.

Witrogoszcz Kolonia

Witrogoszcz Kolonia, Biegodzin, Młynowo, Stebionek

121

Razem gmina Łobżenica

 

10 225

Łobżenica jest miastem, w którym ochroną konserwatorską objętych zostało 85 zabytkowych obiektów architektonicznych. W przeważającej większości pochodzą one z XVII i XIX wieku.

Łobżenica jest miastem, w którym chroniony i ceniony powinien być przede wszystkim układ przestrzenny. Miasto stanowi ciekawy przykład zespołu urbanistycznego: Stare i Nowe Miasto, siedziba właścicieli, południowe i północne przedmieściem grunty orne. Stare Miasto zachowało swój układ i charakter ulic średniowiecza. Nowe Miasto, regulowane w XIX wieku, posiada część ulic o układzie pierwotnym. Przykładem jest ulica Sikorskiego, przy której kiedyś znajdował się targ bydlęcy. Na terenie miasta zachował się obwód terenu dworskiego z wzniesieniem gdzie stał dwór i zasypane fosy.

Stare Miasto zostało wybudowane na planie, który kształtem przypomina trapez. W centrum znajduje się rynek, który kształtem zbliżony jest do kwadratu. Kwadrat ten jest lekko wydłużony na osi wschód-zachód. Z południowych narożników wybiegają w tym samym kierunku dwie ulice, które zbiegają się wrzecionowato w trakt wyrzyski. Z kolei z północnych narożników Starego Rynku wybiegają również dwie ulice. Mają one jednak układ równoleżnikowy, w kierunku wschodnim i zachodnim. Cechą charakterystyczną i podnoszącą walor zabytkowości miasta jest zachowany podział na parcele, które różnicowały mieszkańców ze względu na ich zamożność. Nowe Miasto również świadczy o zabytkowym układzie przestrzennym Łobżenicy. Nowe Miasto powstało w 1 połowie XV wieku. Zlokalizowane zostało na północy od starego, już istniejącego, miasta. Centrum stanowi rynek, o kształcie prostokąta, który wydłużony jest na osi północ-południe. Przez rynek przechodzi główny szlak komunikacyjny. Z narożników rynku odchodzą w kierunku zachodnim i wschodnim cztery ulice. W XIX wieku nastąpiła regulacja państwa, i wtedy to też centralnym punktem nowego miasta stał się, nieistniejący już w chwili obecnej, kościół staroluterański – Fromma.

 

Zamek

Zamek

Świadectwem istnienia na terenie miasta Łobżenica zamku, jest wzniesienie, na którym obecnie zlokalizowany jest budynek szkoły podstawowej (tzw. małej szkoły). Data budowy zamku nie jest dokładnie określona. Źródła podają jednak, że budowla ta istniała już w XIV wieku. Zamek otoczony był fosą, która zasilana była wodą z kanału łączącego Jezioro Lepsze z Łobżonką.

 

Fara

Fara

Jest to zabytek architektoniczny, który został wzniesiony na przełomie XV/XVI wieku. Jest najstarszym i tym samym najcenniejszym zabytkiem architektonicznym Łobżenicy. W chwili obecnej jest to kościół parafialny, pod wezwaniem Świętej Trójcy. Kościół został spalony przez wojska szwedzkie w XVII wieku. Z uwagi na to, cechy gotyckie zachowane są tylko w prezbiterium. Ściany nawy w części przyziemia również świadczą o gotyckim pochodzeniu fary. Pozostałe części Kościoła zostały wybudowane po spaleniu w 1622 roku. W XX (1931-1932) wieku Kościół został rozbudowany i została przeprowadzona jego konserwacja. Podczas rozbudowy kościół przedłużono w części zachodniej. Wybudowano wieżę. Od strony północnej dostawiono niską nawę boczną. Rozbudowę upamiętniono poprzez umieszczenie w tynku daty 1932 (znaleźć ją można w szczycie frontonu po stronie wschodniej i w szczycie nad kaplicą południową ).

Fara jest budowlą orientowaną, murowaną z cegły, otynkowaną, salową na rzucie wydłużonego prostokąta. Z dwóch stron ołtarza znajdują się kaplice. Kaplica południowa została wzniesiona prawdopodobnie w 1662 roku. Druga z nich ma charakter barokowy. Krypta znajduje się na planie kwadratu. Jest ona podwyższona w stosunku do nawy głównej i nakryta kopułą. Wewnątrz, w tynku znajduje się inskrypcja nawiązująca do tradycji mówiącej, że pierwszy kościół w Łobżenicy powstał w 1141 roku. Na zewnątrz Kościoła, w jego północnej elewacji znajdują się dwie tablice upamiętniające męczeńską śmierć duchownych łobżenickich. Ściany nawy podzielone są gzymsami.

 

(zdjęcia z folderu pt. kościół pw. Św. Trójcy – podkatalog dot. pomnika Chrystusa)

Warta zobaczenia jest również rzeźba Chrystusa znajdująca się przy kościelnym cmentarzu (przy kościele św. Trójcy). Znajduje się ona od strony północnej. Na pomniku znajduje się postać Chrystusa uginającego się pod ciężarem dźwiganego na plecach krzyża. Na granitowym cokole mocowana jest rozetowymi trzpieniami marmurowa tablica w szarym kolorze, a na niej wyryta inskrypcja: PAMIĄTKA JUBILEUSZU ODKUPIENIA 1933-1934

Ołtarz główny w Farze (kościół pw. św. Trójcy)jest ołtarzem barokowym - pochodzącym z około 1662 roku. Był on wielokrotnie odnawiany i częściowo uzupełniany. Retabulum, czyli malowana nastawa ołtarzowa ustawiona w tylnej części ołtarza, jest architektoniczne, trójdzielne.

Ołtarze boczne są dwa. Lewy jest barokowy i pochodzi z II połowy XVII wieku. Został on silnie przekształcony. Znajdują się tam rzeźby czterech nierozpoznanych świętych oraz rzeźba Michała Archanioła w zwieńczeniu.

Prawy boczny ołtarz jest również ołtarzem barokowym, powstałym w III ćwiartce XVII wieku. Dekoracja ołtarza jest tzw. chrząstkowa. Na ołtarzu znajduje się rzeźba nieoznaczonego świętego i rzeźba świętego Wawrzyńca. W dolnej jego kondygnacji jest rzeźba św. Jana Nepomucena. Dwoje żołnierzy znajduje się w górnej części ołtarza.

 

W części nawowej również można podziwiać dwa ołtarze. Pierwszy z nich jest ołtarzem barokowym powstałym w około 1690 roku. Posiada on bogatą dekorację akantowo-kwiatową z rzeźbami dwóch świętych jezuickich (Ignacy i Franciszek Ksawery). Prawy ołtarz jest identyczny w ornamencie i pochodzi również z około 1690 roku. Znajdują się na nim rzeźby dwóch niewiast i dwóch aniołów.

Ambona w kościele nie ma wyraźnego żadnego stylu - pochodzi z około XIX wieku, ozdobiona jest rzeźbami czterech ewangelistów.

 

Na wystrój kościoła składają się jeszcze obrazy, rzeźby. Godny uwagi jest barokowy obraz św. Stanisława Kostki pochodzący z około XVII wieku jak również pochodzący z 1844 roku oraz Matki Boskiej z dzieciątkiem.

Cennymi rzeźbami są barokowa z 3 ćw. XVIII wieku rzeźba grupy Ukrzyżowania (Maria, Jan, Magdalena) nawiązująca do stylu gotyckiego. Krzyż odnawiany był w XVIII wieku. w podobnym stylu zachowana jest również rzeźba krucyfiksu w kruchcie północnej, który pochodzi z XVII wieku. Z kolei krucyfiks znajdujący się w zakrystii pochodzi z drugiej połowy XVIII wieku i obrazuje styl późnobarokowy. Sprzęt i akcesoria kościelne również są godne uwagi, zwłaszcza Monstrancja, kielichy i lichtarze.

 

 

(zdjęcia z folderu pt. kościół pw. Św. Szczepana)Drugim kościołem w Łobżenicy, jest kościół pod wezwaniem św. Szczepana. Jest to kościół poewangelicki, który powstała w latach 1910-1911. Jest on zlokalizowany w miejscu, gdzie wcześniej znajdowały się kościoły ewangelickie. W 1580 roku wzniesiono pierwszy kościół ewangelicki – kościół św. Anny. W 1663 roku odebrano go ewangelikom i znajdował się on, do czasu jego rozebrania, w zarządzie parafii katolickiej. Ewangelicy wznieśli jednak kolejny kościół, o drewnianej konstrukcji, około połowy XVIII wieku. Został on zastąpiony w 1776 roku nową budowlą.

 

W Łobżenicy atrakcją jest również młyn, w obrębie którego znajdują się dwa spichrze. Pierwszy z nich znajduje się przy ulicy Sportowej. Jest on dwukondygnacyjny. Okres budowy to przypuszczalnie XVIII / XIX wiek. Okres budowy drugiego ze spichrzy jest znany – to II połowa XIX wieku. Jest to budowla trójkondygnacyjna, zlokalizowana tuż przy młynie. Oby dwa spichrze charakteryzuje drewniana konstrukcja szkieletowa. Zastosowane mają one niskie, dwuspadowe dachy.

 

 

(zdjęcia z folderu pt. Budynek Starej Apteki) Ciekawą architekturę prezentuje budynek starej apteki zlokalizowany w centrum miasta – przy ulicy 1 Maja 4. Pochodzi on z późnoklasycystycznego okresu, z połowy XIX wieku. Charakteryzuje go to, że jest budynkiem parterowym narożnym, sześcioosiowym, w części środkowej przechodzi w facjatę. Na świadectwo tego, że jest to budynek poapteczny w zwieńczeniu budynku, w trójkątnym przyczółku znajduje się profilowany w tynku znaczek eskulapa. Budynek apteczny był własnością pierwszego burmistrza Łobżenicy w II Rzeczypospolitej.

 

 

(zdjęcia z folderu pt. Szkoła Podstawowa w Łobżenicy)

Miejsce, w którym zlokalizowana jest szkoła przy ulicy Sikorskiego, jest miejscem, gdzie kiedyś zbudowana była szkoła. Lokalizacja ta została specjalnie wybrana – gdyż nieopodal znajdował się kościół ewangelicki. Budynek szkolny wyróżnia się tym, iż jest murowany z cegły klinkierowej. Okna są prostokątne, zamknięte są odcinkowo ceglanym łukiem.

 

 

(zdjęcia z folderu pt. Urząd Miejski Gminy Łobżenica) Ochroną konserwatorską objęty jest również budynek Urzędu Miejskiego Gminy Łobżenica. Budynek ten to dawna "pastorówka". Usytuowano ją naprzeciwko kościoła poewangelickiego, przy ulicy Sikorskiego. Została wzniesiona w formie willowej. Charakteryzuje ją wysoka podmurówka z cegły. Jest to budynek dwukondygnacyjny, tynkowany. Od frontu jest marmurowa tablica z herbem miasta i inskrypcją: "1366 1966 Tablica dla upamiętnienia 600-lecia Miasta Łobżenicy umieszczona na gmachu Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w dniu zakończenia obchodów jubileuszowych"

 

 

(zdjęcia z folderu pt. Poczta) Budynek, w którym obecnie znajduje się poczta został wzniesiony w 1892 roku. Budynek powstał w duchu manieryzmu niderlandzkiego. Jest to budynek ceglany z kamienną oprawą elewacji frontowej. Od frontu widoczny jest niewielki barokowy naczółek ze spływami i prostokątną płyciną pośrodku, w której widoczna jest trąbka pocztowa i inskrypcja datacyjna: 1892 rok.

 

 

(zdjęcia z folderu pt. Bank Spółdzielczy) Budynek, w którym obecnie znajduje się Bank Spółdzielczy został wzniesiony w 1910 roku. znajduje się na ulicy Wyrzyskiej, i jest jednym z obiektów które łatwo zauważyć wjeżdżając do Łobżenicy. To budynek charakterystyczny, bo murowany z czerwonej cegły, dwukondygnacyjny. Od frontu znajduje się facyjatka z nastawionym nań krzyżem. Kondygnacje są wyraźnie rozdzielone ryzalitem, z gwiazdowym motywem zdobniczym. Nad wejściem znajduje się prostokątny balkon. Otwory okienne, identycznie jak w budynku szkoły podstawowej przy ulicy Sikorskiego, są prostokątne i zamknięte odcinkowym łukiem.

 

 

(zdjęcia z folderu pt. Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy) Istotnym dla historii Łobżenicy jest również budynek usytuowany przy ulicy Złotowskiej - gdzie obecnie znajduje się Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy. Wcześniej w budynku tym mieścił się gmach sądu. W okresie okupacji hitlerowskiej było to miejsce kaźni wielu Polaków. Budynek pochodzi z końca XIX wieku. To budynek trójkondygnacyjny. Charakterystyczny jest znajdujący się na froncie niewielki naczółek z lunetą. Celem upamiętnienia wydarzeń okupacji przy wejściu do budynku znajduje się marmurowa tablica z inskrypcją: W TYM GMACHU W LATACH DRUGIEJ WJONY ŚWIATOWEJ OKUPANCI HITLROWSCY TORTULOWALI POLAKÓW.

 

 

Rataje

Jest to sołectwo przyległa do Łobżenicy. Przełom XVII/XVIII wieku był początkiem powstania wsi Rataje. W tym okresie czasu powstałą zabudowa, w chwili obecnej znajdująca się przy drodze do Wiktorówka. Mimo, że konfiguracja terenu wymusiła zlokalizowanie folwarku w oddaleniu od miasta – stanowiła on zawsze integralną część miasta. Folwark w Ratajach należał zawsze do dóbr łobżenickich i do dekanatu łobżenickiego.

W chwili obecnej miejscowość liczy 373 mieszkańców.

 

Górka Klasztorna

Przyjmuje się, że w 1079 roku, na terenie obecnego gaju góreckiego, ukazała się Matka Boska. Fakt ten potwierdzony został źródłowo w 1404 roku. Historia wskazuje, że w VII/VIII wieku wzniesiony został kompleks zabudowań klasztornych z kościołem OOMisjonarzy, które to fundowane było przez Zygmunta Raczyńskiego.

Szacuje się, że neogotycka kapliczka

 

Szczerbin

Szczerbin jest miejscowością położoną 3 kilometry na południe od Łobżenicy, którą zamieszkuje w chwili obecnej 305 osób. Wyróżnia go charakterystyczny układ przestrzenny, jakim jest tzw. dwustronnie zabudowana ulicówka. Indywidualne zabudowania rozciągają się przy drodze wojewódzkiej nr 242 i przy drodze powiatowej, w kierunku do miejscowości Kościerzyn Mały. Tam też, po prawej stronie znajduje się, w chwili obecnej zdegradowany, dawny folwark (tutaj zdjęcia) pochodzący z przełomu XIX i XX wieku. Z innych zabytków architektonicznych zlokalizowanych w Szczerbinie wymienia się murowany budynek szkoły z końca XIX wieku, prywatne murowane budynki mieszkalne o numerach 7, 23, 24, pochodzące z końca XIX wieku. (zdjęcia) W pobliżu budynku szkolnego znajduje się kapliczka, która jest miejscem modlitw mieszkańców. Uroku miejscowości dodaje położenie nad rzeką Łobzonką, która wraz z przyległymi łąkami stanowi ciekawy kompleks przyrodniczy i krajobrazowy (zdjęcia). Dzięki temu zarówno wycieczki piesze jak i rowerowe po okolicach miejscowości dostarczają podróżującym wielu wizualnych atrakcji. Historia sołectwa jest dosyć bogata. Pierwsze wzmianki o miejscowości pojawiają się w literaturze w 1427 roku. Dostępne źródła dotyczą różnych okresów świetności Szczerbina, kiedy to miejscowość tą nazywano w różny sposób: Czernin, Szczerbinko, Szczerbinek oraz nazwą niemiecką Scherben.

 

Kościerzyn Mały

Kościerzyn Mały, wbrew nazwie jest miejscowością zajmującą znaczną powierzchnię. Nie można mówić w przypadku tej miejscowości o układzie przestrzennym. Budynki mieszkalne – przeważnie rodzinne, są rozproszone, zlokalizowane wzdłuż dojazdowych dróg gruntowych. Do Kościerzyna można dojechać na kilka sposób, tj drogą od strony Szczerbina, dwoma drogami z Łobżenicy, a także drogą z Trzebonia. Każda z tych dróg daje inne wizualne atrakcje. Wjeżdżając od strony Łobżenicy ( droga koło Ogródków działkowych) podziwiać można widoczne po prawej stronie zabytki łobżenickie – takie jak kościół św. Szczepana, kościół św. Trójcy, a także wieżę ciśnień (zdjęcie). Z tej strony widoczny jest również most nieczynnej kolejki wąskotorowej na rzece Łobzonka (zdjęcie). Wjazd od strony miejscowości Szczerbin pozwala na przejazd mostem na rzece Łobzonka (zdjęcie). Przy tej drodze znajduje się też zwarta zabudowa budynków mieszkalnych. Droga z Trzebonia wyraźnie pokazuje, jaki charakter ma ta miejscowość – widoczny jest tutaj charakterystyczny dla Kościerzyna Małego: płaski, nie zalesiony teren (zdjęcie). Na terenie miejscowości obiektem objętym ochroną konserwatorską jest budynek byłej szkoły (zdjęcie) pochodzący z XX wieku. W całej miejscowości są dwa krzyże przydrożne, o które dbają mieszkańcy(zdjęcie). Tutaj także znajduje się nieczynny cmentarz ewangelicko – augsburski z XIX wieku.

 

Kruszki

Kruszka to miejscowość położona na południowy-zachód od Łobżenicy, w odległości około 3 kilometrów. To bardzo urokliwa miejscowość, gdzie zachowało się wiele obiektów dziedzictwa kultury materialnej i charakterystyczny układ przestrzennej zabudowy. Układ ten to owalnica, tj inaczej wsi placowej, był charakterystyczny do najstarszych tradycji zakładania miast i wsi- literatura podaje, że stosowane były w XII – XIV wieku. Układ ten jest charakterystyczny, bowiem wieś była budowana wokół okrągłego placu. Zabudowania prywatne tworzyły zwarty, zamknięty pierścień wokół niego, przeważnie wejście do wsi było jedno, bądź dwa. Okrągły plac był zabudowany, niemniej jednak mogły być to tylko takie zabudowania, które były wspólne dla wszystkich mieszkańców – literatura podaje, że często były to stawy, cmentarze, kościoły. W Kruszkach układ placu zachował się, niemniej jednak pozbawiony jest on zabudowany. Dodatkowo w tej miejscowości utworzono plac w rozjeździe północnym, co zniekształciło pierwotny układ. Występujące na terenie miejscowości zabytki są często zaniedbane, jednak nie tylko wskazują na zamierzchły czas powstania wsi – to jest 1480 rok, ale również sprawiają wiele atrakcji wizualnych dla

 

Kunowo

To miejscowość o przestrzennym zabudowaniu tzw. dwustronnie zabudowanej ulicówki. Miejscowość położona jest nad jeziorem Sławianowskie. t

 

Chlebno

Nie jest znana dokładna data powstania tej miejscowości. Przypuszcza się, że do 1815 roku na tym tersenie znajdował się jedynie folwark, który należał do tzw. klucza łobżenickiego. Do tego czasu wskazuje się, że

Chlebno

Brak jest wiadomości w jakim czasie powstało Chlebno. Przypuszczalnie do 1815 r. był tu jedynie folwark należący do łobżenickiego klucza, skoro w tym czasie wymienia się jedynie jeden dom i ośmiu jego mieszkańców. W 1815 r. nowy właściciel klucza łobżenickiego przeniósł swoją siedzibę do Chlebna, wznosząc tu nowe założenie pałacowe wraz z parkiem krajobrazowym. Jeżeli w architekturze pałacu brak jest istotnych przekształceń (poza adaptacją wnętrz na cele domu opieki społecznej), to założenie parkowe uległo dużej degradacji. Przesunięcie drogi dojazdowej z dawnego traktu na drogę boczną i jej wyasfaltowanie, ułatwiło wprawdzie dojazd do założenia, ale doprowadziło do degradacji starego układu. Jeszcze na powojennej mapie sztabowej czytelne jest niewielkie trójpalczaste założenie prowadzące od strony Luchowa, bezpośrednio do elewacji frontowej pałacu. Takie przestrzenne założenie charakterystyczne dla doby baroku, przesuwa w czasie metrykę parku, przynajmniej jego części poprzedzającej pałac. Obecnie owo trójpalczaste założenie jest prawie nieczytelne w terenie, a pozostała -krajobrazowa - partia parku jest bardzo mocno zaniedbana. W okresie powojennym obok dawnego pałacu, wybudowano kilkukondygnacyjny dom mieszkalny ze stropodachem, kolidujący z całością pierwotnego założenia. Zachowane w dość dobrym stanie są zabudowania dawnego folwarku.

Na zabudowę wsi, na odcinku pomiędzy Luchowem a Chlebnem, składa się kilka przykładów zabudowy tzw. „poniatówek". Ta zabudowa z początku XX wieku mogła powstać po 1925 r., kiedy na skutek reformy rolnej przekazywano chłopom, z przeludnionych folwarków, duży areał ziem, do któiych należało również Chlebno.

 

Wskazania konserwatorskie.

Poza ochroną obiektów uwzględnionych w rejestrach i ewidencjach zabytków, całe założenie pałacowo-parkowo-folwarczne winno być zawsze rozpatrywane łącznie i wymaga całościowego traktowania przy wydawaniu jakichkolwiek decyzji konserwatorskich lub budowlanych. Sam park wymaga czynności oczyszczających i zabezpieczających, bowiem brak dalszych działań w tym zakresie może doprowadzić do całkowitej degradacji zieleni. W jego partii przed pałacem wskazane jest odtworzenie trójpalczastego dawnego założenia (można go odtworzyć m.in. w formie narysu alej spacerowych).

DĘBNO

Dębno powstało w 1328 r. Wydaje się, ze pierwotnie był tu jedynie folwark należący do klucza łobżenickiego..

W XVIII w. (1772 r.) stanowił niewielką własność ziemską należącą do polskiej rodziny Krzyckich. W 1877 r. wzniesiono tu eklektyczny, dwukondygnacyjny pałac z czterema okrągłymi narożnymi bastionami i z ryzalitem na osi. Zlokalizowany on jest pośrodku założenia parkowego (obecnie 12,8 ha), otoczonego wysokim parkanem. W obszarze parku wzniesiono w 1877 r. kaplicę pw. Matki Boskiej Bolesnej, eklektyczną, z elementami stylów historycznych. Obok kaplicy zachowane są dwa dawne nagrobki dawnych właścicieli Dębna.

Współcześnie, w obszarze parku, wzniesiono trójkondygnacyjny blok mieszkalny ze stropodachem (zabudowa kolidująca) oraz niewielki, parterowy pawilon - wykorzystywany okresowo. Od tyłu do pałacu dobudowano kilkukondygnacyjny budynek, połączony z pałacem łącznikiem. Obok kaplicy zachowane są dawne dworskie oficyny mieszkalne. Od południowego zachodu istnieją zabudowania folwarku, wydzielone z obszaru parku. Prowadzą do nich dobrze zachowane dwa budynki bramne. Zabudowa folwarku zachowana jest dość dobrze.

Mimo, że pałac i pozostała zabudowa noszą eklektyczny charakter, myśl kompozycyjna założenia pałacowo-parkowego prawdopodobnie jest wcześniejsza. Wiejskie, dworskie czworaki zlokalizowane po obu stronach szerokiej drogi, rozdzielonej między sobą pasami zieleni, doprowadzały komunikację do granic parku i dalej w linii prostej - widokowo zamykały się bryłą pałacu. Takie paradne podjazdy, dodatkowo wzbogacane widokowymi zamknięciami i dużymi kubaturami dawnych realizacji, były charakterystyczne dla doby baroku.

Stan zachowania obiektów (poza pałacem i mocno zdewastowanymi nagrobkami dawnych właścicieli) jest dość dobry. Część parku robi wrażenie opuszczonego i bardzo zaniedbanego.

Wskazania konserwatorskie.

Poza zachowaniem obiektów wpisanych w rejestr i ewidencji zabytków, całe założenie pałacowo-parkowo-folwarczne wymaga całościowego traktowania przy wydawaniu jakichkolwiek decyzji konserwatorskich i budowlanych. Istniejące w kompleksie zabudowania zlokalizowane przy kaplicy wymagają natychmiastowych działań porządkowychi zabezpieczających. Bezwzględnego utrzymania i zachowania wymagają dawne nagrobki pańskie.

DZIEGCIARNIA

Pierwsze wzmianki o Dziegciami pojawiają się w 1491 r, kiedy na tereny Krajny sprowadzona jest duża grupa kolonistów. W latach 1904-5 potwierdzony jest niemiecki sołtys.

Układ wsi - sakowy, ulic z niewielkim trójkątnym placem, zlokalizowanym w północnym rozgałęzieniu dróg. Plac obsadzony wysoką zielenią, z krzyżem pośrodku, stanowi dominantę od strony północnej założenia. Po zachodniej stronie placu zachowany jest opuszczony budynek dawnego zboru ewangelickiego. Po obu stronach szeroko prowadzonej drogi wiejskiej istnieją resztki mocno zdegradowanej alei drzew liściastych.

Cała zabudowa wsi jest jednorodna, nosi charakter powstałej „od jednego rzutu", nietynkowana, z czerwonej cegły na kamiennej podmurówce, z kalenicami równoległymi do ulicy (budynki mieszkalne) i szczytowo ustawionymi zabudowaniami gospodarczymi. Cała architektura posiada skromny, ceglany detal architektoniczny. Jedyny dwukondygnacyjny, tynkowany dom wzniesiony jest w południowo-zachodniej partii układu i w linii prostej stanowi dominantę kubaturową od strony południowo-zachodniej założenia.

Taka ceglana, nietynkowana architektura, charakterystyczna dla kolonizacji niemieckiej, mogła powstać około połowy XIX wieku. Była ona charakterystyczna dla wszystkich terenów Polski Koronnej, w której pojawiali się koloniści niemieccy.

Wskazania konserwatorskie.

Ze względu na jednorodny charakter miejscowości należy opracować miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z ustaleniem zakazu przekształceń założenia urbanistycznego wsi, elewacji budynków mieszkalnych oraz zieleni. Plan powinien określać również dopuszczalne przekształcenia zabudowy gospodarczej.

DŹWIERSZNO MAŁE i WIELKIE

Miejscowość powstała w 1416 r. Przypuszczać należy, że była to nieudana lokacja, skoro w końcu XV i pierwszej połowie XVI wieku określano je mianem miasta. Do 1772 r. Dźwierszno należało do łobzemckiego dekanatu ewangelickiego, liczącego wówczas 289 ewangelików. W 1773 r. miejscowość była własnością hrabiny Potulickiej i stanowiła folwark z czterema osadami: Dźwierszno Małe z młynem i 16,5 łanami ziemi: Diwierszno Wielkie z kościołem parafialnym, karczmą, sołtysem i 11 łanami ziemi; folwark oraz osadę z kowalem i kołodziejem mieszkającym przy folwarku, o powierzchni pięć i 3/4 łanów ziemi. W latach 1904-5 był tu niemiecki sołtys.

Diwierszno Małe i Wielkie nie tworzą zespołu zwartej zabudowy. Każda ze wsi posiada fragmenty zabudowy dość zwartej oraz zabudowy luźno rozrzuconej w terenie. Prowadzące do nich drogi obsadzone były alejami drzew liściastych.

 

FANIANOWO

Przed połową XIX wieku istniała już wieś należąca do dóbr Koczorowskich z Dębna. W 1842 r. była tu szkoła polska. W 1895 r. wieś otrzymała połączenie koleją wąskotorową z Łobzenicą, a w 1901 r. leżała na trasie wąskotorówki prowadzącej z Olszewki do Kosztowa.

Obustronna luźna zabudowa, istniejąca po obu stronach drogi, nie tworzy zwartego kompleksu, ani układu urbanistycznego; jest jednokondygnacyjna, murowana z ceramicznymi dachami i z kalenicami równoległymi do drogi. Większość domów wykonano z nietynkowanej cegły. Jeden dom jest przebudowany; drugi całkowicie współczesny. Parterowy kościół powstał prawdopodobnie po przebudowie budynku gospodarskiego. Od strony Liszkowa prowadzi do wsi aleja drzew liściastych. Od północy wsi zlokalizowano cmentarz z jedynym drzewem iglastym na całym założeniu.

FERDYNANDOWO.

Do końca XIX wieku istniał tu jedynie zwarty zespół dawnego folwarku, należący niegdyś do klucza łobzenickiego.

Bezpośrednio do ulicy przylega obszerny majdan gospodarczy, ze zgrupowaną przy nim dawną zabudową gospodarczą. Na u^i wjazdu (poza majdanem) znajduje się półtorakondygnacyjny dworek z kalenicowym dachem ceramicznym i trójkolumnowym i jednofilarowym gankiem - podcieniem, prowadzonym w linii budynku; obok podcienia istnieje niewielki ryzalit z naczółkowym dachem i wole oczy umieszczone w połaci dachowej. Bezpośrednio przed dworkiem wprowadzono pas zieleni o różnej wysokości, oddzielający optycznie budynek od majdanu gospodarczego. Na zapleczu dworku zlokalizowano niewielkie założenie parkowe, a od południa (poza majdanem) dodatkowe zabudowania gospodarskie (stadnina koni). Wieś, która jest wtórnym, późniejszym elementem przestrzennym (powstałym nie wcześniej niż w latach dwudziestych XX wieku ), ograniczona została do kilku symetrycznie rozwiąznych budynków dawnych, z dobudówkami po bokach i kilku współczesnych realizacji ze stropodachami oraz niedokończonego bloku mieszkalnego.

Wskazania konserwatorskie.

Założenie dwoiko-parkowo-folwarczne winno być traktowane jako jednorodne założenie przestrzenne i winno podlegać ochronie konserwatorskiej.

IZDEBKI

Izdebki powstały w 1481 r. W 1773 r. były 5 łanowym folwarkiem należącym do hrabiny Potułickiej. W 1925 r. objęte zostały reformą rolną, bowiem należały do przeludnionych folwarków.

Zabudowa wsi, dość zwarta, wzniesiona jest po obu stronach drogi. Niewielki folwark zlokalizowano na południowy-wschód od zabudowań mieszkalnych.

 

KOŚCIERZYN MAŁY

W 1578 r. należał do katolickiej parafii w Luchowie., a od 1772 r. do łobzenickiego dekanatu ewangelickiego. W następnym roku odnotowano tu 13 łanowy folwark z kuźnią, zamieszkiwany przez 136 mieszkańców. Całość była własnością A.i J. Powalskich. W 1806 r. Kościerzyn Mały wraz z grupą innych wsi (Gromadno, Falmierowo, Kruszki, Tłukomy, Topola) i ich ziemiami, utworzyły duży region gospodarczo-handlowy ciążący do Łobżenicy. Kiedy w 1812 r. ówczesna właścicielka Karolina Belowa sprzedawała wieś na licytacji, własność Jej obejmowała 300 korcy zboża (w wysiewie), 200 fur siana oraz zabudowania dworskie, na które składały się: dwór, dwie stodoły, owczarnia, stajnia, chlewik, kurnik, browar, a we wsi kuźnia i 16 chałup wiejskich. W 1815 r. wieś zamieszkana była przez 122 mieszkańców. Składała się z 17 domów. Od 1817 r. wieś należała do parafii łobżenickiej.

Zabudowa wsi luźno rozrzucona w terenie, nie tworzy układu przestrzennego. Dawny folwark jest mocno zdegradowany i mało czytelny w terenie.

KRUSZKI

Wieś powstała w 1480 r. Posiada jednak wcześniejszą metrykę (groby neolityczne). W 1716 r. wraz z folwarkiem należała do dóbr Jana Grudzińskiego. Od 1806 r. miejscowość zaczęła ciążyć ku Łobżenicy. W 1895 r. otrzymała połączenie koleją wąskotorową z Białośliwiem i Łobżenicą.

Wieś otrzymała układ owalnicy, z zabudowanym niegdyś jądrem i z dodatkowym placem utworzonym w rozjeździe północnym. Obecnie plac owalnicowy pozbawiony jest zabudowy. Wyasfaltowanie zachodniej strony dawnego założenia, doprowadziło do całkowitej degradacji wschodniej odnogi układu, sprowadzając ją do roli pieszej ścieżki mało już czytelnej w terenie. Wieś robi wrażenie bardzo zaniedbanej i „umierającej". Bardzo zniszczona jest zachowana zabudowa dawna, wykonana w konstrukcjach ryglowych.

Wskazania konserwatorskie.

Kruszki są jedyną wsią w gminie Łobżenicą o tak dawnym układzie przestrzennym, bowiem owalnice należą do najstarszych tradycji zakładania miast i wsi i są charakterystcznymi realizacjami przestrzennymi datowanymi na XII-XIV wiek. 2 tego powodu układ wsi winien podlegać bezwzględnym rygorom konserwatorskim. Ochronę układu można zapewnić poprzez wpis do rejestru zabytków lub przez miejscowy plan zagospodarowania pizestrzennego, wyodrębniający przestrzeń publiczną założenia urbanistycznego i zasady zabudowy wsi.

KUNOWO

Wieś powstała w 1399 r. Wieś i folwark należały do dóbr klucza łobzenickiego. W latach 1772-1786 we wsi znajdowała się karczma i kuźnia. Do wsi i folwarku należało po 6 łanów. W latach 1904-5 było tu polskie sołectwo.

Wieś jest dwustronnie zabudowana ulicówką ze współczesnymi zabudowaniami folwarcznymi i zielenią alei lipowej.

 

LISZKOWO

Znaleziska archeologiczne kultury łużycko-pomorskiej zlokalizowane w pobliżu Liszkowa wydatowane zostały na VII-VIII wiek. Brak jest wiadomości w jakim czasie powstała osada wiejska. Wieś i folwark należały do łobzenickiego klucza oraz do łobżenickiego dekanatu ewangelickiego. W 1773 r. Liszkowo tworzyły dwie osady: 14-łanowa wieś z karczmą, kuźnią i sołtysem oraz dwoma rzemieślnikami i 8-łanowy folwark będący wówczas własnością Pisarzewskich. W 1815 r. odnotowano tu 304 mieszkańców i 30 domów mieszkalnych. W 1825 r. wieś otrzymała połączenie koleją wąskotorową z Łobzenicą i Witosławiem. W reformie rolnej z 1925 r. część dawnego folwarku otrzymali chłopi.

Wieś otrzymała układ obustronnie zabudowanej ulicówki. Niewykluczone jest, że samo założenie wsi może posiadać charakter barokowego rozwiązania z nieistniejącymi już dzisiaj realizacjami - dominantami. Zachowany od zachodniej strony folwark został nieco przesunięty z osi założenia w kierunku południowym. Lokalizacja taka wymuszona została konfiguracją terenu, mocno pofałdowaną od strony północnej założenia folwarcznego. Półtorakondygnacyjny bezstylowy dworek, ze szczytem, ryzalitem i naczółkowym dachem ceramicznym, zlokalizowany został na obrzeżu parku i majdanu gospodarczego. Park jest mocno zaniedbany.

Wskazania konserwatorskie.

Założenie dworsko-parkowe wraz z folwarkiem winno być traktowane jako jednorodne założenie i winno podlegać ochronie konserwatorskiej. Ochronie krajobrazu winna podlegać zieleń zlokalizowana na morenowych wyniesieniach i rozlewiskach rzecznych, znajdujących się po obu stronach drogi do Łobżenicy. Ochronie podlegać winna zieleń alei liściastych.

LUCHOWO

Znaleziskami kultury materialnej potwierdzone zostały stanowiska grobów neolitycznych zlokalizowanych w okolicy Luchowa. Wieś i folwark należały do dóbr klucza łobżenickiego. W 1404 r. wieś dostarczała na rzecz 00 Augustianów z Górki Klasztornej po mierze żyta i korcu pszenicy. Od 1525 r. po przejęciu łobzenickiej fary przez innowierców, luchowskt kościół katolicki czynny był dla całej okolicy. W 1578 r. powołano w nim parafię obsługującą okoliczne wsie: Luchowo, Trzeboń, Kościerzyn i Szczerbin. Od początku XVII w. kościół podporządkowany został łobżenickiemu dekanatowi ewangelickiemu. W latach 1771-1786 odnotowano tu karczmę i kuźnię oraz 14,5 łanów wiejskich i 8 łanów folwarcznych. Od 1817 r. wieś włączono do katolickiej parafii łobzenickiej. W 1842 r. założono tu szkołę elementarną. W 1815 r. Luchowo zamieszkałe było przez 206 mieszkańców. Istniały tu 32 domy. W reformie rolnej z 1925 r. część ziem przekazano chłopom. Po 1945 r. reformą rolną przejęto 14 domów i 31,35 ha gruntów rolnych.

Układ wsi stanowi dwustronnie zabudowana ulicówka z mocno zdegradowanym dawnym folwarkiem zlokalizowanym w południowym ciągu zabudowy. Droga obsadzana jest szpalerami drzew liściastych.

Ochroną krajobrazu należałoby objąć podmokłe tereny przyjeziome.

 

PIESNO.

Wieś należała do łobżenickiego klucza. Piesna odnotowana została 24 października 1467 r., kiedy Sędziwoj zapisywał ją wraz z innymi dobrami swojej żonie Barbarze. Od 1475 r. część należności ze wsi przekazywana była na rzecz kościoła parafialnego. W 1772 r. wieś zamieszkiwana była (poza chłopami) przez dwóch rzemieślników, posiadała karczmę, młyn i 17,5 łanów wiejskich. W 1815 r. było tu 28 domów zamieszkałych przez 158 mieszkańców. W latach 1904-5 było tu polskie sołectwo.

Układ wsi ograniczony został do zabudowy istniejącej po obu stronach ulicówki, wzniesionej na wysokim suchym brzegu jeziornym. Większość zabudowy wykonana z czerwonej, nietynkowanej cegły. W południowo-wschodniej partii zabudowy zachowane są dwie odrębne bryły szkoły; jedna partia trójosiowa wykonana z nietynkowanej czerwonej cegły, nakryta ceramicznym dachem, szczytem ustawionym do ulicy; druga dobudowana pod kątem prostym, parterowa z kalenicą równoległą do ulicy.

SZCZERBIN.

Szczerbin należał do łobżenickiego klucza. W 1578 r. wieś należała do katolickiej parafii w Luchowie. W 1773 r. Szczerbin tworzyły dwa człony: 4-łanowa wieś z karczmą i kuźnią i 6-łanowy folwark, należący w tym czasie, do parafii w Gromadnie, a właścicielem folwarku był A.Łakiński. W 1895 r. Szczerbin otrzymał połączenie koleją wąskotorową z Łobzenicą i Białośliwiem. W latach 1904-5 było tu polskie sołectwo. Reforma rolna z 1925 r. część ziem pierwotnego folwarku przekazała chłopom.

Wieś posiada układ dwustronnie zabudowanej ulicówki. Od południowego-wschodu zachowane zostały nieliczne pozostałości dawnego mocno już zdegradowanego folwarku.:

TOPOLA.

Wieś powstała w 1433 r. i należała do łobżenickiego klucza. W 1834 r. była własnością rodziny Grabowskich.

Luźno rozrzucona zabudowa nie tworzy zwartego układu. Zabudowa jednokondygnacyjna z wysokjmi ceramicznymi dachami i z kalenicami równoległymi do uficy. Zachowany jest budynek szkoły, ze współczesną dobudówką.

TRZEBOŃ

Znaleziskami kultury materialnej potwierdzone zostało grodzisko i osada kultur/ łuzycko-pomorskiej. Wieś zorganizowano w 1502 r. Wieś i folwark należały do łobżenickiego klucza. W 1578 r. Trzeboń należał do katolickiej parafii w Luchowie; w XVIII w. do łobżenickiej parafii ewangelickiej. W 1773 r. Trzeboń był 12-łanowym folwarkiem, z młynem o jednym kole i karczmą. Był wówczas własnością Zawadzkich. W 1815 r. wieś posiadała 18 domów zamieszkałych przez 155 mieszkańców. W 1895 r. wieś otrzymała połączenie koleją wąskotorową z Łobzenicą i Witosławiem. W latach 1904-5 potwierdzony został niemiecki sołtys. W 1925 r. część ziem folwarcznych otrzymali chłopi z tytułu reformy rolnej.

Zwaity kompleks utworzony został przez założenie pałacowo-parkowe, z którego pozostał jedynie dobrze zachowany XIX-wieczny parterowy pałac,

 

z ozdobnym gankiem. 2 dawnego folwarku nie zachowała się już żadna zabudowa. Park został całkowicie zniszczony. Część drzewostanu położona od strony zachodniej nie istnieje już dzisiaj, a jego wschodnia partia w ostatnim czasie została również zlikwidowana. Pozostały jeszcze po tej likwidacji świeże ślady usuwania drzew. Poprzez usunięcie drzewostanu uzyskano widokową perspektywę otwartą w stronę jeziora. Pozostała jedynie zieleń porastająca wysokie skarpy opadające ku jeziorom.

Ochronie konserwatorskiej podlega cały zespół parkowo-dworski ponieważ jest on uwzględniony w ewidencjach zabytków. Mimo tego odnotowano powyżej dużą degradację założenia parkowego. 2 powodu daleko posuniętej dewastacji parku, należy nałożyć rygor konserwatorski bezwzględnego odtworzenia całego założenia parkowego z jego dawnymi kompozycjami przestrzennymi łącznie. Wymagane jest wykonanie (przez użytkownika terenu i na jego koszt) specjalistycznego planu - projektu (zaprojektowanego przez architekta ogrodów z pełnymi kwalifikacjami zawodowymi) z pełną rekultywacją terenu.

Wskazania konserwatorskie.

Ochroną krajobrazową należy objąć zieleń znajdującą się na wysokich skarpach jeziornych.

WALENTYNOWO.

Luźno rozrzucona w terenie zabudowa nie tworzy układu urbanistycznego. Wieś powstała w XIX wieku. W 1888 r. należała do parafii łobżenickiej.

WIKTORÓWKO.

Wieś powstała w XIX w. W 1888 r. należała do parafii łobżenickiej. Wieś otrzymała układ ulicówki rozciągającej się. na przestrzeni 5 km, począwszy do Górki Klasztornej do Kruszek. Zabudowa jest rozrzucona na całym tym odcinku, jedynie przy drodze do Piesnej istnieje duży kompleks zabudowy gospodarczej.

WITROGOSZCZ.

Wieś powstała w 1511 r.; należała do klucza łobżenickiego i łobżenickiego dekanatu ewangelickiego. W 1773 r. 19-łanowa wieś z młynem o dwóch kołach, tartakiem, karczmą i jednym rzemieślnikiem (poza chłopami) była własnością hrabiny Teofili Potulickiej. Po 1909 r. uruchomiono w niej pocztę. W latach 1904-5 było tu niemieckie sołectwo. Wieś otrzymała układ ulicówki z zabudową zlokalizowaną po obu jej stronach,

  • Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu
  • Związek Gmin Krajny w Złotowie
  • Mikroporady - pomoc w zarządzaniu mikro firmą
  • Lokalna Grupa Działania „Krajna nad Notecią”
  • Stowarzyszenie Gospodarstw Agroturystycznych Północnej Wielkopolski „Krajna”
  • Wielkopolska
Logo Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji „Projekt współfinansowany jest ze środków Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji w ramach zadania publicznego”

MultiSMS - System Rozsyłania Wiadomości

Newsletter
Newsletter
Jeżeli chcesz być informowany o aktualnościach w serwisie, podaj swój adres e-mail.
Statystyki
Licznik odwiedzin:
1938368
Dzisiaj:
186
Gości on-line:
1
Twoje IP:
54.198.4.166

Herb Gminy ŁobżenicaŁobżenica
Oficjalna strona gminy

 

 

Urząd Miejski Gminy Łobżenica
ul. Sikorskiego 7
89-310 Łobżenica

Telefon / fax:
67 286 81 00 / 67 286 81 39

E-mail:
urzad@lobzenica.pl

Zalecane przeglądarki: Mozilla Firefox 43.0, Google Chrome 47.0, Internet Explorer 10 , Opera 34.0

projekt i hosting: INTERmedi@ | zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
Zamknij